Kabinet: stop met catfishen



Je moet iets ten tijde van corona. Dus zet ik, als ik eventjes niks te doen heb, vaak de tv aan. Een van de shows die ik regelmatig langs zie komen is Catfish op MTV. In de show gaat een team van presentatoren onder leiding van Nev (zeg: Niev) op zoek naar de liefde. Of nou ja, eigenlijk op zoek naar de leugen. Want de mensen die deelnemen aan de show hebben een relatie met iemand die ze nog nooit hebben gezien. Alle communicatie tussen hen en hun ‘geliefden’ gaat via apps, chats en gesprekken zonder beeld. Als coach en communicatieprofessional is het een interessant programma om naar te kijken. Want hoe kan het toch dat mensen dat jaren blijven doen? 

Dat brengt mij bij de persconferentie (hierna ook wel persco genoemd) van het kabinet van afgelopen dinsdag. Het viel me op dat er tenminste drie overeenkomsten zijn tussen de tv-serie Catfish en de informatievoorziening van de Nederlandse overheid. In dit artikel onderzoek ik hoe giftig de relatie is geworden tussen kabinet en burger.


“De macht laat zich uit elkaar spelen”

1. Dansen met (on)macht

Mensen die gevoelig zijn voor catfishing hebben vaak eerder in hun leven beschadigingen opgelopen. Ze weten zelf dat ze te goed van vertrouwen zijn en toch willen ze bij hun anonieme lover blijven. Dat is voor hen aantrekkelijker dan het risico te lopen teleurgesteld te worden door een persoon van vlees en bloed. Het probleem is dat ze het echte probleem uit de weg gaan. 

Eerst is er een vaccin met bijwerkingen, dus besluit het kabinet te stoppen met prikken (ondanks dat het EMA wel groen licht gaf voor dit vaccin). Vervolgens is er een ander vaccin waar vergelijkbare bijwerkingen van zijn, weer geeft het EMA groen licht en dan mag er van het kabinet ineens wel worden doorgegaan met prikken. Ondertussen wordt er een stappenplan aangekondigd. De vijf stappen zelf en de bijbehorende versoepelingen zijn duidelijk. De criteria voor het zetten van een stap zijn totaal niet duidelijk. 

De macht laat zich uit elkaar spelen door een actor zonder agency. Of in gewoon Nederlands: een virus, dat volgens de biologie niet eens een levend wezen is en gezien wordt als natuurverschijnsel, slaagt erin om onze leiders paniekvoetbal te laten spelen.


“Wijzer word ik niet van al die persco’s” 

2. Vaagheid als bindmiddel

Wat maakt dat mensen zichzelf zo graag onderuithalen door te investeren in een relatie die constant onzeker is? De ander houdt informatie achter, komt afspraken niet na en blijkt uiteindelijk totaal niet te passen bij het beeld wat mensen hebben van diegene. 

Hoe vaak er ook gecommuniceerd wordt, wijzer word ik niet van al die persco’s. De overheid vertelt graag wat mensen moeten doen. Maar de overheid is ook kampioen in het scheppen van verwachtingen zonder dat daar ook maar enige aanleiding voor is. Neem de recente versoepelingen die per 28 april in gaan. Daalt het aantal besmette personen? Ja. Daalt het aantal ziekenhuisopnames? Nee. Daalt het reproductiegetal tot onder de 1? Nee.

Het kabinet heeft, via de mond van Rutte, gezegd dat deze versoepelingen mogelijk zijn vanwege de verwachte afname in het aantal ziekenhuisopnames. Of dat überhaupt gaat gebeuren is nog maar de vraag. Kan ik dan ook alvast een hypotheek aanvragen op basis van mijn verwachte toekomstige inkomen?


“De monnik uit ‘The Da Vinci Code’ verbleekt naast Rutte”

3. Slachtofferrol

In de tv-show zie je dat mensen die slachtoffer zijn van catfishing niet willen zien dat ze in de problemen zijn gekomen door hun eigen gedrag. Ze houden liever de crisissituatie zo lang mogelijk vol om maar niet te hoeven onderkennen dat ze daar deels zelf verantwoordelijk voor zijn. 

Wat mij opvalt aan de persco’s is dat premier Rutte zichzelf constant in de slachtofferrol zet. Uitspraken als ‘het is ook een rotmaatregel’ en ‘wij (de regering) zijn net als iedereen klaar met de lock-down’ vliegen je om de oren. Het gaat dan niet over hoe zij te lijden hebben onder het virus, maar over hoe ze te lijden hebben onder hun eigen maatregelen. Die monnik uit ‘The Da Vinci Code’ verbleekt naast Rutte en zijn zelfkastijding.

Je kunt niet een handtekening zetten onder je eigen maatregelen en vervolgens op tv gaan janken omdat de omstandigheden je hebben gedwongen moeilijke beslissingen te nemen. Daar ben je premier voor. Los van het politieke theater waar veel mensen moe van zijn, ligt hier nog een ander gevaar op de loer: de minister-president ondermijnt zijn eigen gezag en dat van zijn bewindslieden. 


Eerst nog even dit…

Voordat we de conclusie bereiken eerst nog even een stuk ongevraagd communicatieadvies aan het kabinet:

Neem je verantwoordelijkheid voor alle coronamaatregelen. Op die manier ontneem je het virus zijn agency en trek je de regie naar je toe. Wijzig de communicatiestrategie van ‘we gaan alleen open als’ naar ‘alles blijft dicht tenzij’ en laat alleen van je horen als er ruimte is voor versoepelingen. Alle berichten die de burgers dan van je krijgen zijn goede berichten. Op die manier hoeven er geen valse beloftes te worden gedaan om mensen aan het lijntje te houden. Wees daarnaast transparant over de criteria in het stappenplan. Door mensen te informeren over wat ervoor nodig is om naar de volgende stap te gaan houd je hen betrokken. Mocht het zover zijn dat op basis van de feiten daadwerkelijk een stap gezet kan worden, dan weten mensen ook aan welke inzet dat te danken is. Zo zijn we met zijn allen aan het bewegen richting de uitgang.


Conclusie: ‘move on’

Kabinet: stop met catfishen en ga een echte relatie aan met je volk. Een met duidelijke afspraken en wederzijdse verantwoordelijkheid. Werk aan je zelfvertrouwen en je eigenwaarde. Durf te zeggen dat je niet alle antwoorden hebt en reflecteer op je eigen rol in de crisis. Wees transparant en laat je ware zelf zien. Je verdient beter. En de rest van Nederland ook. 

Categorie: